Sáng ngày 30/3/2022, tại Hà Nội, Tổng cục Thống kê (TCTK) đã tổ chức Hội thảo tính chỉ số phát triển con người (HDI). Tổng cục trưởng TCTK Nguyễn Thị Hương chủ trì Hội thảo.

Tham dự trực tiếp Hội thảo có Ông Nguyễn Trung Tiến, Phó Tổng cục trưởng TCTK cùng lãnh đạo và chuyên viên các đơn vị thuộc TCTK; Bà Đỗ Lê Thu Ngọc, Trợ lý trưởng đại diện Cơ quan thường trú Chương trình phát triển của Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam; Tiến sĩ Trần Kim Đồng, chuyên gia tư vấn trong nước; đại diện Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) và trường Đại học Kinh tế quốc dân. Tham dự trực tuyến Hội thảo có Tiến sĩ Vũ Quang Việt, Nguyên Vụ trưởng Vụ Tài khoản quốc gia của Cơ quan Thống kê Liên hợp quốc; đại diện của Viện Nghiên cứu Con người.

Tổng cục trưởng TCTK Nguyễn Thị Hương chủ trì Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Tổng cục trưởng Nguyễn Thị Hương cho biết, HDI là thước đo tổng hợp phản ánh sự phát triển của con người trên các phương diện thu nhập (thể hiện qua GDP bình quân đầu người); tri thức (thể hiện qua chỉ số học vấn) và sức khoẻ (thể hiện qua tuổi thọ bình quân tính từ lúc sinh); đồng thời chỉ số này đánh giá trình độ phát triển kinh tế, xã hội của các quốc gia và vùng lãnh thổ; là là chỉ số quan trọng tổng hợp để mỗi quốc gia tự nhận thức được tình thế – xu thế của mình trong đời sống toàn cầu, từ đó có căn cứ vạch ra chính sách chiến lược phát triển phù hợp với bước tiến của thời đại. Trong những năm gần đây, TCTK đã biên soạn, công bố HDI của cả nước trong Niên giám thống kê và một số sản phẩm thông tin thống kê khác. HDI do TCTK biên soạn, công bố được các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và quốc tế tin cậy, sử dụng.

 Tại Hội thảo, Tổng cục trưởng Nguyễn Thị Hương mong muốn nhận được sự đóng góp ý kiến của các chuyên gia, các nhà nghiên cứu và các đơn vị liên quan để Báo cáo Chỉ số HDI ngày càng được nâng cao hơn, đồng thời qua các ý kiến đóng góp sẽ là cơ sở giúp ban soạn thảo Báo cáo hoàn thiện hướng nghiên cứu, tính toán chỉ số HDI cho những năm tiếp theo.

Tại hội thảo, các đại biểu đã nghe đại diện lãnh đạo Vụ Thống kê Dân số và Lao động trình bày Báo cáo kết quả thực hiện biên soạn Báo cáo Chỉ số phát triển con người của Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020.

Theo đó, trong giai đoạn 2016 – 2020, kinh tế – xã hội của cả nước nói chung và sự phát triển con người nói riêng đạt được những thành tựu quan trọng. Chỉ số tổng hợp HDI đã tăng từ  0,682 năm 2016 lên 0,687 năm 2017; 0,693 năm 2018; 0,703 năm 2019 và 0,706 năm 2020. Nhờ đạt được sự gia tăng liên tục qua các năm, Việt Nam đã từ nhóm trung bình những năm 2016 – 2018 lên nhóm cao trong năm 2019 – 2020. Thứ hạng HDI của Việt Nam qua các năm là 118 năm 2016; 119 năm 2017; 118 năm 2018 và 117 năm 2019 trong tổng số 180 quốc gia, vùng lãnh thổ thế giới.

Đáng chú ý Báo cáo cũng chỉ ra rằng với mức độ khác nhau, tăng trưởng HDI đều có sự đóng góp của cả 3 chỉ số thành phần cấu thành do các chỉ số này cũng tăng. Cụ thể, chỉ số sức khỏe tăng từ 0,822 năm 2016 lên 0,826 năm 2020; Chỉ số giáo dục tăng từ 0,618 lên 0,640; Chỉ số thu nhập tăng từ 0,624 lên 0,664. Tất cả 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đều có HDI năm 2020 cao hơn năm 2016. Theo tiêu chuẩn phân nhóm HDI của UNDP, năm 2020 đã có 24 địa phương được xếp vào nhóm có HDI đạt mức cao…

Toàn cảnh Hội thảo

Hội nghị đã được nghe các ý kiến và khuyến nghị từ đại diện của UNDP, CIEM, trường ĐH Kinh tế quốc dân, các chuyên gia trong nước và quốc tế. Đây là những ý kiến quý báu, thiết thực, là cơ sở quan trọng để TCTK tiếp thu và hoàn thiện phương pháp tính chỉ số HDI của cả nước và cấp tỉnh theo đúng chuẩn mực quốc tế.

Kết luận Hội thảo, Tổng cục trưởng Nguyễn Thị Hương ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động nghiên cứu, đề xuất Hội thảo về chỉ tiêu HDI của Vụ Thống kê Dân số và Lao động, cảm ơn sự tham gia của các chuyên gia nghiên cứu, đại diện của các Cơ quan, đặc biệt là UNDP đã đồng hành, hỗ trợ TCTK trong việc tính toán chỉ tiêu HDI. Tổng cục trưởng đề nghị:

– Tiếp tục công bố kết quả tính HDI từ trước đến nay và cố gắng tiếp cận chỉ tiêu GNI tính cho cấp tỉnh, ở phạm vi cả nước sử dụng GNI của cơ quan thống kê có so sánh với quốc tế; làm rõ phương pháp luận thống nhất với quốc tế; đánh giá đúng thực trạng của Việt Nam trong thời gian tới,

– Vụ Thống kê Dân số và Lao động tiếp tục rà soát thông tin đầu vào và phối hợp với Vụ Hệ thống Tài khoản quốc gia, Vụ Thống kê Xã hội và Môi trường và các đơn vị khác có liên quan, …Đồng thời, cần so sánh HDI theo chuỗi thời gian với số liệu quốc tế, với các quốc gia khác nhằm tìm hiểu cáhc thức các quốc gia đó tính HDI, nghiên cứu sự chênh lệch về cách tính, đặc biệt những vướng mắc và hướng xử lý khi tính HDI ở cấp tỉnh.

– Đối với các tổ chức quốc tế và đơn vị ngoài TCTK, Tổng cục trưởng đề nghị UNDP tiếp tục đồng hành, củng cố thêm kỹ thuật tính toán chỉ tiêu HDI giúp TCTK có thêm tài liệu cũng như kinh nghiệm quốc tế để TCTK đưa ra phương án phù hợp. Các đơn vị ngoài TCTK như CIEM, Viện Nghiên cứu Con người sẽ tiếp tục đồng hành với TCTK để đóng góp những ý kiến về nguồn thông tin đầu vào, đánh giá kết quả tính toán chỉ số HDI nhằm phát triển kết quả tính toán, phổ biến chỉ tiêu này của TCTK.

– Ngoài ra cần xem xét nghiên cứu tính toán chỉ số HDI theo vùng, theo dân tộc và là hướng gợi mở nghiên cứu trong thời gian tiếp theo./.